İstanbulda Halqara Qırım Film Künleri

Qırımtatar Sinemasınıñ 100 Yılında İstanbulda teşkil etilgen “1-inci Qırım Film Künleri” 2026 senesi İlk küz ayınıñ 17-sinde cumaaqşamı künü başlandı.

“Emel Qırım” vaqfı tarafından teşkil etilgen, Kültür ve Turizm Nazirligi, Türk İşbirligi ve Koordinasion Agentligi Başqanlığı (TİKA) ile Yurttışı Türkler ve Aqraba Toplulıqlar Başqanlığı (YTB) desteklegen tedbirniñ ilk künü 1926 senesinde George Tasin rejissörlıq etken, baş rolünde Hayri Emirzade oynağan, bir Qırımtatar halq qahtamanını añlatqan ve sessiz çekilgen ilk Qırımtatar filmi "Alim"niñ Beyoğlu / Atlas 1948 Sinemasındaki kösterilmesinen başladı.

Programmnıñ açılışında sözge çıqqan festivalniñ sanat rehberi, aynı zamanda senariy yazıcısı ve rejissör Neşe Sarısoy Qaratay, Qırımtatar sineması tarihiniñ, yalñız filmlerniñ tarihi degil, sürgünlerniñ, ğayıp olğanlarnıñ, yañıdan doğuşlarnıñ, sağınuvlarnıñ ve medeniy bar olma mücadelesiniñ de tarihi olğanını ayttı.

Qırımtatar sinemasınıñ 1944-te ağır bir kesintige oğrağanını işaret etken Qaratay, şularnı qayd etti:

"Bir halq ana yurtundan qoparıldı, medeniy hayat alanları dağıtıldı, sanatnıñ izleri silinmege, tarihke kömülmege mahküm etilgen edi. Ancaq hafıza bütünley yoq olmadı. Bazan bir yırda, bir fotoresimde , bir film kadrında ya da bir şaatnıñ titrek sesinde yaşamağa devam etti. Birinci Halqara Qırım Film Künlerini hazırlarken, biz de işte bu izlerniñ peşine tüştük. Unutulğan filmlerniñ izlerinden kettik, dağılğan parçalarnı birleştirmege tırıştıq. Bu festival yaliyalıñız filmler bir yerde kösterilgen bir tedbir degil, aynı zamanda yoq yüz olma tehlükesinde olğan bir sinema mirasını yañıdan ortağa çıqarmaq ıntılışıdır."

Festivalde kösterilgen ekinci film Zafer Qaratay rejissörlıq etken "Cengiz Dağcı" vesiqalı filmi edi.  Zafer Qaratay / Vahide Fidan Doğan suhbetinden soñ ise teneffüste musafirler foyyede qabul etildi.

Teneffüsten soñra festivalniñ resmiy açılış merasimi keçirildi. Merasimde Elif Çolpan tarafından hazırlanğan festival tanıtım filmi de kösterildi.

Dilaver Dvaciyevniñ "Qırımtatar Doğum Merasimleri"  kösterüvinden soñ rejissörğa iştirak şehadetnamesi taqdim etildi. Soñ olaraq Batır Baişevniñ "Eza" filmi kösterildi.

Festival çerçivesinde2026 senesi İlk küz ayı 18,  cuma künü Atatürk Kültür Merkezi (AKM) Yeşilçam Sinemasında yarışmada iştirak etken filmlerniñ kösterilmesi yapıldı . 30 film içün beyan yapılğan yarışmada degerlendirme neticesinde Qırımtatar tarihi, medeniyeti, kimligi ve toplu hafızasınen doğrudan bağlı 16 vesiqalı film qabul etildi. İlk küz ayı 19, 2026, cumaertesi künü AKMde saat 11.00-18.30 arasında halqara yarışma seçilmesinde yer alğan "70 Yaşında Bir Çınar", "Anavatana Yemin", "Etched in Memory-Hafızağa Oyulğan", "Gaspıralı Beg İsmail", "Qandım, Yürek Ateş Kibi Yanğanda", "Rüzgar Dönüyor", "Sönmeyen Ateş" ve "Yanğan Yürek" adlı vesiqalı filmler seyircilernen buluştu. Qırım mevzulı sunniy zekâ ve diger film kategoriyalardaki ariza sayısınıñ sıñırlı olması sebebinden bu eserler yarışma tışında festival çerçivesinde mahsus kösterüvlerde seyircilerge numayış etildi.

Festivalniñ soñ künü olğan İlk küz ayı 19, 2026 s. cumaertesi künü, Atlas 1948 sinemalarında 10.30'da başlağan kösterüvde sunniy zekâ teknologiyalarınen hazırlanğan "18 Mayıs 1944te Ne Oldu?", "Qırımtatarları: Bir Halqnıñ Hafızası" ve "Kiki" filmlerinden ğayrı "Esaretniñ Türküleri" ve "Sürgün" vesiqalı filmlernen  "Unutulğanlarnıñ Hikayesi" ve "Soñ Arif" adlı qısqa filmler kösterildi.

Festival İlk küz ayınıñ 19-u, saat 17.30-da ötkerilen mukâfatlandırma merasimi ve Gala programmı ile soñuna yetti.